1. André Bol en Jeroen Haan, Hoogheemraadschap van Rijnland

André valt meteen met de deur in huis; het antwoord op de vraag: “Wat is de ziel van Leiden?”, is, hoe kan het ook anders: “Water!” Er hebben altijd mensen in Leiden gewoond vanwege het water, daaraan kon je je geld verdienen. Ook heeft Leiden kunnen overleven door water, de Spanjaarden werden vanuit het water verjaagd. Water biedt ook uitdagingen zoals de zorg voor de waterkwaliteit. Het was zelfs een tijd verboden om bier te brouwen vanwege de slechte kwaliteit van het water. Met behulp van molens werd het water weg gemaald en ververst. De Visfontein aan de Vismarkt in 1693 was een mooie innovatie; hiermee werden de visverkopers van vers water voorzien.

Het leefbaar houden en maken van de woon- en werkomgeving in Leiden was al vroeg een belangrijke taak, eerst uitgevoerd door de inwoners en later door het Hoogheemraadschap. Ook nu zijn er nog veel uitdagingen, bijvoorbeeld overtollig kroos in de sloten, de grote hoeveelheid energie die de zuiveringsinstallaties verbruiken, droogte of juist heel natte grond ineens, als er soms meer water valt dan het riool weg kan voeren.

Bij het bespreken van oplossingen voor deze problemen ontstaat een levendige discussie in de groep aanwezigen. Voor simpele en mooie oplossingen is het belangrijk dat inwoners inzien dat zij zelf ook verantwoordelijk zijn voor een leefbare omgeving. Voorbeelden hiervan zijn het gebruik van een waterton, niet te veel tegels in de tuin en bijvoorbeeld verticale tuinen. Hieruit kunnen mooie, grotere initiatieven ontstaan, zoals het Singelpark. Echter, een aantal mensen vrezen dat hier een flinke cultuuromslag voor nodig is. Het collectief is al een tijd zo goed geregeld dat men gewend is aan oplossingen vanuit een overkoepelend instituut en niet vanuit de inwoners zelf. De grote vraag is dus hoe krijg je mensen bewust van hun eigen verantwoordelijkheid en invloed op problemen in hun leefomgeving?

Om waterproblemen op te lossen is dus misschien geen technische maar juist een sociale innovatie nodig. Dit kan misschien door mensen bewust te maken van het belang en te laten zien dat deelname, actie, het plezier kan verhogen en de mogelijkheden in de directe leefomgeving doen toenemen.

Lees verder – Sociale innovatie